Charles de Gaulle

Irlandzki psychiatra, prof. Michael Fitzgerald, specjalizujący się w problematyce autyzmu, od dawna z uporem maniaka poszukuje wśród życiorysów sławnych ludzi dowodów świadczących o autystycznych cechach ich umysłów. Uważa on bowiem, że u podstaw geniuszu zwykle leżą pewne defekty w funkcjonowaniu mózgu. Zajmując się autystycznymi dziećmi profesor zauważył, że dysfunkcja w jednej dziedzinie życia jest często rekompensowana innymi nieprzeciętnymi zdolnościami. Na tegorocznej konferencji Royal College of Psychiatrists prof. Fitzgerald wystąpił z tezą, że kluczowe znaczenie w karierze politycznej Charlesa de Gaulle’a miał zespół Aspergera. Może szczęśliwie się złożyło, że nikt nie zdiagnozował w porę małego Charlesa i nie podjęto leczenia farmakologicznego czy choćby psychoterapii, które zapewne uśmierciłyby wykluwający się geniusz.

Jako dziecko był milczkiem i odludkiem. To cecha charfakterystyczna dla zespołu Aspergera. Wychowany w konserwatywnej, katolickiej, inteligenckiej rodzinie o korzeniach arystokratycznych, wyglądał jakby się wywyższał. Podobnie jak jego ojciec, dziadek i pradziadek postawę miał zawsze wyprostowaną. Charakterystyczny dla de Gaulle’ów nos nosił przed sobą niczym święty sakrament – mówili krewni i znajomi. Do tego zawsze górował wzrostem nad rówieśnikami. Nie kolegował się z nimi i nie miał potrzeby szukania przyjaźni. Dobrze wychowany, grzeczny, zawsze trzymał dystans. Wyłomem był okres studiów w elitarnej Akademii Wojskowej Saint-Cyr, którą ukończył dwa lata przed wybuchem I wojny światowej. Koledzy ze studiów byli jedynymi ludźmi spoza rodziny, którzy dożywotnio otrzymali przywilej zwracania się do de Gaulle’a po imieniu. Dla wszystkich innych, ministrów i zaufanych doradców był „Monsieur le President”. Do końca życia korespondował ze studenckimi kumplami. Zawsze osobiście odpowiadał na ich listy i zwracał się do nich bardzo serdecznie. Nawet do tych, z którymi różniły go poglądy polityczne.

Miał 24 lata gdy mianowano go kapitanem i powierzono dowództwo oddziału stacjonującego w Belgii. Podczas walk na moście w Dinant 15 sierpnia 1914 roku niemiecka kula strzaskała dowódcy prawe kolano i uszkodziła nerwy. Cała noga, od biodra po pięty, była sparaliżowana. De Gaulle’a ewakuowano do Charleroi na leczenie i rekonwalescencję. Wrócił na front dopiero w październiku, by objąć dowództwo kompanii. Pięć miesięcy później odłamek pocisku ranił go w lewą dłoń. Po kilku dniach wywiązało się zakażenie, ręka zwisała bezwładnie, sparaliżowana. Z zasady nie stosował się do zaleceń lekarzy. Jednak z wojny wrócił na własnych nogach, a ręka również odzyskała sprawność.

Jeżeli cierpiał, to po cichu, w odosobnieniu, a rodzinę i współpracowników zmuszał do milczenia na temat jego przypadłości. Tak było w ogarniętym nalotami bombowymi Londynie, gdzie Charles de Gaulle w imieniu Francuskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego starał się o poparcie rządu brytyjskiego dla idei Wolnej Francji. Nagle, w połowie kwietnia 1942 roku poczuł się bardzo chory. Chociaż miał w otoczeniu kilku znakomitych lekarzy, żaden z nich nie umiał postawić diagnozy. De Gaulle wyglądał na umierającego. Od razu postanowiono, że dla dobra sprawy należy utajnić jego chorobę. Prace w londyńskim biurze Francuzów przebiegały normalnie. Prowadzono zwykłą korespondencję, wydawano i wykonywano rozkazy w imieniu szefa. On tymczasem leżał w wynajętym mieszkaniu, pielęgnowany przez żonę. Zbiegiem okoliczności do Londynu przybył dr André Lischwitz, specjalista medycyny tropikalnej. Chory był blady, nieruchomy jak w śpiączce – zapisał w notatkach i postawił diagnozę: złośliwa malaria. De Gaulle zaraził się nią w Afryce, gdzie przebywał wcześniej. Zdaniem lekarza w momencie zakażenia organizm był osłabiony, na granicy wyczerpania nerwowego, otumaniony zbyt dużą ilością nikotyny i niedotleniony. Lekarz zaordynował kurację i dał nadzieję żonie, że silny z natury Charles powinien uporać się z malarią. Tak też się stało. Ledwie wódz wolnych Francuzów dźwignął się z łóżka, nie bacząc na zalecenia lekarskie wpadł w wir zaleglych obowiązków. Rząd angielski nie zorientował się nawet, że życie ich honorowego gościa przez chwilę wisiało na włosku.

Bagatelizował swoje choroby i całkiem realne zagrożenia. Terroryści z OAS, tajnej organizacji wojskowej, występującej przeciwko uznaniu przez Francję niepodległości Algierii, trzykrotnie próbowali pozbawić de Gaulle’a życia. Za pierwszym razem jechał z żoną do swego domu w Colombey-les-deux-Eglises. Samochód prezydencki był eskortowany przez cztery auta ochrony. Pędzono z prędkością 110 km na godzinę. Tuż za Pont-sur-Seine nastąpił wybuch. Na szosie leżała prymitywna bomba, zrobiona z butli gazowej. Kierowca minął ścianę ognia i zatrzymał się kilkaset metrów dalej. De Gaulle wysiadł, żeby sprawdzić, czy nikt z jego ludzi nie ucierpiał. Okazało się, że ogniową zaporę pokonały bez szwanku wszystkie auta prezydenckie. – Co za nieudacznicy! – skomentował z niesmakiem generał i wydał rozkaz kontynuowania jazdy.

Niespełna rok później jechał do Colombey, gdzie w gronie rodzinnym zamierzał spędzić święto Najświętszej Marii Panny. Obok w samochodzie siedziała żona i zięć. Asekurowani przez rządową ochronę pędzili na lotnisko Villacoublay, gdzie czekał na nich śmigłowiec. Byli już w Petit Clamart, gdy padły strzały. Snajperzy celowali z obu stron drogi. Prezydencki citröen został podziurawiony, z dwóch przebitych opon natychmiast uszło powietrze. Auto wypadło na pobocze, ale kierowca sprawnie wyprowadził je z powrotem na szosę i dodał gazu. Zatrzymał się dopiero na lotnisku, które było już niedaleko. De Gaulle wysiadł z samochodu, otrzepał mundur z potłuczonego szkła i jakby nic się nie stało przyjął raport od szefa swojej ochrony. Jego postawa nie zdradzała żadnych emocji. Pani de Gaulle również trzymała fason. Nieco pobladła, ale nie zapomniała wyjąć z bagażnika kurczaków przeznaczonych na świąteczny obiad.

Trzecia bomba przeznaczona dla prezydenta miała spóźniony zapłon. Zamachowcy umieścili ją w wielkim glinianym wazonie przed pomnikiem upamiętniającym desant aliantów w Prowansji. De Gaulle zatrzymał się w tym miejscu, by oddać hołd żołnierzom dokładnie w 20 rocznicę tego wydarzenia. Wiedziała o tym cała Francja. Wokół były tłumy ludzi. Nic się nie wydarzyło. Dwa tygodnie później wielki wazon eksplodował z hukiem. Okazało się, że przed uroczystościami ogrodnicy szczodrze podlali kwiaty wokół pomnika, także te, które rosły w glinianym wazonie. Przy okazji dokładnie podlany został zapalnik bomby. Wybuchła dopiero po wyparowaniu wody. Po tym zamachu poradzono generałowi, by utworzył urząd wiceprezydenta. – Wiceprezydent? A coż on miałby robić? Czekać aż ja umrę? – odpowiedział serią retorycznch pytań. Nie dzielił z nikim władzy. Nie dlatego, że nie chciał. Po prostu nie umiał. Samotny wilk – jak wszyscy aspergerowcy, postrzegani w życiu dorosłym jako ekscentrycy lub dziwacy. Miał fenomenalną pamięć, co też jest cechą charakterystyczną dla zespołu Aspergera. Doskonale znał historię świata. Jego wizjonerski umysł błyskawicznie odnajdywał analogie w przeszłych zdarzeniach i potrafił na ich podstawie bezbłędnie przewidywać rozwój wypadków. Ten oschły mężczyzna całkowicie zmieniał swoje oblicze, gdy wjeżdżał do La Boisserie (tak nazywa się posiadłość de Gaulle’ów w Colombey). Tu, wśród łagodnych wzniesień, czuł się bezpiecznie, był kochany i kochający, żartował, bawił się z dziećmi. Miał ich czworo, ale najwięcej uwagi poświęcał córce Anne. Jest moją radością. Pomaga mi przezwyciężać wszystkie porażki i przeżywać wszystkie zaszczyty, uczy mnie widzieć więcej – pisał o niej w swoich dziennikach. Anne urodziła się w noc sylwestrową 1928 roku jako trzecie dziecko. Jej starsze rodzeństwo, a także urodzony później brat, byli zdrowi i rozwijali się prawidłowo. Anne przyszła na świat obciążona mongolizmem. Nigdy nie nauczyła się nawet mówić. A jednak generał znalazł z nią wspólny język. Śpiewał jej, opowiadał różne historyjki. Był jedyną istotą, potrafiącą wywołać uśmiech na jej twarzy. Anne zasypiała najlepiej, kiedy tata kładł ją spać. Potrafił więc z odległego poligonu jechać wiele godzin, by utulić ją do snu, a przed świtem wyruszyć w podróż powrotną. Tych dwoje ludzi, każde zamknięte we własnym świecie, dawało sobie najczystszą miłość. Stosunek de Gaulle’a do upośledzonej córki miał ogromny wpływ na zmianę nastawienia ludzi do dzieci z zespołem Downa. Anne zmarła w wieku 20 lat i pochowana została na cmentarzu w Colombey. Generał już wtedy mówił, że po śmierci chce być pochowany u jej boku. Żył jeszcze 22 lata, raczej w dobrym zdrowiu, przeszedł jednak dwa zabiegi chirurgiczne. Najpierw usunięto mu kataraktę, potem poddany został operacji prostaty. Po wycofaniu się z polityki prowadził zdrowe życie w Colombey. Śmierć przyszła niespodziewanie. Oczekując na kolację zasłonił okna w bibliotece, żeby odgrodzić się od listopadowej pogody. Usiadł w wygodnym fotelu i stawiał pasjansa. Obok siedziała żona. Nagle wyprostował plecy. – Jak boli – jęknął i osunął się na fotel. Sekcja zwłok wykazała, że doszło do pęknięcia aorty. Rozległy krwotok do jamy brzusznej spowodował krótkotrwały silny ból w kręgosłupie. Osiemdziesięcioletni de Gaulle stracił przytomność i zmarł. Został pochowany na małym cmentarzyku w Colombey, obok ukochanej córki.

Zespół Aspergera

Nie jest to choroba, a raczej dysfunkcja. Jej nazwa wywodzi się od nazwiska austriackiego psychiatry dziecięcego Hansa Aspergera. Na początku XX wieku opisał on grupę swoich podopiecznych zakwalifikowanych do leczenia z rozpoznaniem – autyzm. Wszyscy oni różnili się od pozostałych pacjentów wysokim ilorazem inteligencji i niesamowitą zdolnością do koncentracji na interesującym ich temacie. Przy tym, podobnie jak dzieci autystyczne, pozbawieni byli empatii. Nie potrafili czytać z twarzy i gestów innych ludzi. Nie umieli też wczuć się w ich emocje. Zespołem Aspergera obciążeni byli prawdopodobnie: Albert Einstein i Isaak Newton, Thomas Jefferson. Zespół Aspergera często nazywany jest inteligentnym autyzmem.